Тэр нэгэн өдөр залуухан багш­тайгаа хий­сэн кекс огт мартагд­даггүй юм...

Намайг 11-р ангид сурч байхад манай түү­хийн багш Үүлэнсолонго гэдэг эмэгтэй байлаа. Түүнийг анзаарахгүй өнгөрөхийн аргагүй эмэгтэй байв. Тэрбээр гучин тавтай авч наснаасаа хамаагүй залуу харагдана. Маш янаг дүр төрхтэй агаад богино хар үс нь улам их донж оруул­даг авай. Нэгэн удаа тэрбээр надад юм тайлбарлахдаа өмнө минь бөхийж, ши­рээн дээгүүр тонгойход нь ягаахан өнгийн цамц­ны энгэрийн завсраар том сайхан хө­хийг нь харсан агаад түүнд хүрч үзэх хүсэл ихээр төрж билээ. Нэг үгээр хэл­бэл, тэрбээр халуухан эмэгтэй байлаа.
Сур­гуу­лиа төгсөөд би түүнийг нэг хэсэгтээ харсангүй. Их сургууль, хичээл ном, үдэш­лэг шоу, охидууд гээд та ойлгож байгаа биз дээ. Гэвч тэр нэгэн өдөр сургуулиасаа буцаж явахдаа гудамжинд Үүлэнсолонго багштай тааралдав. Тэрбээр урьдын адил дунд сургуульдаа ажиллах агаад сургуулийн жилүүдээ дурсаж бид нэлээд ярьж зогсов /Жил хагасын хугацаа өнгөрсөн ажээ/. Тэгтэл тэрбээр:

-Ингэхэд бид яагаад гудамжинд зогсоод байгаа билээ? Алив, ма­найд оръё. Цай уу. Жаал юм ярьж сууя гэлээ.
Би дараа нь зав гармагц заавал очихоо амлаад тэр удаа салах ёс гүй­цэтгэлээ. Долоо хоног өнгөрчээ. Би түүний утсыг олж аваад амралтын өдрүүдээр уулзахаар тохиров. Баглаа цэцэг, бяцхан бялуу, бас нэг шил оргилуун дарс худалдаж аваад үдшийн 19 цаг гэхэд багшийнхаа хонхыг дарж зогсов. Хаалга онгойж, үүдэн дээр арван жилийн түүхийн багш минь хуучин шавьтайгаа уулза­х гээд нэлээд бэлдсэн бололтой зогсож байлаа. Нүүрээ сайхан бу­даж, тансаг үнэртэй сүрчиг түрхэн, богинохон үсээ гоёмсог аргагүй нь засч сайхан инээмсэглэх нь түүнийг үгээр хэлшгүй сайхан болгожээ. Надад гагцхүү том, сэвс­гэр, ягаан өнгийн халаат нь таа­лагд­сангүй.

-Хүүе, чи намайг бүү анхаар. Гэртээ байгаа юм шиг л бай. Алив, орооч гэж багш хэлээд өрөө рүүгээ оров.
Би хаалгыг хааж араас нь явахдаа өөрийн эрхгүй бариу бүсэлсэн халаатны цаанаас тонтолзох өгзөгийг нь харлаа. Энэ бодлоосоо болж би өөрөөсөө ичсэн авч биеэ тэр дор нь барив. Гэхдээ л жийнсэн доторх минь түнтийж эхлэв бололтой.

-Суугаач. Цай уух уу? гэж багш минь асууж байна.
-Багш аа. Би энэ оргилуун дарс авчирсан юм гэж би хэлэв.
-Үнэндээ ч бид ямар сургууль дээрээ байгаа биш дээ гэж тэр инээмсэглээд, –Алив, нээрээ ч уулзсаных гэв.
-Үүнийг бас танд гээд би цэцгээ хамгийн сүүлд багшдаа сунгав.
-Өө, яахнав дээ. Баярлалаа. Алив, энэ гүцэнд хийчихье.

Тэрбээр цэцгийг шилэн саванд хийх зуур би оргилуун дарсаа за­далж авчирсан хундаганд хийлээ. Яриа ч энэ тэрийг хамран өрнөж, сургалтын талаар, сургуу­лийн ажлын талаар ярилцаж, оргилуун дарс ч балга балгаар, бага багаар дун­дарч байв. Гурав дахь хундагаа тогтоосны дараа Үүлэнсолонго багш:

-Одоо ч амралтаа авмаар байдаг. Даанч тун тохиромжгүй үе юм. Нөхөр минь томилолтоор явсан. Хүүгийн сургуулийн шалгалт эхэлчихсэн байхад яаж ч амрал­тад явах вэ дээ. Уг нь би үнэхээр амрал­таа авахыг хүсч байна… гэж яриасав.

-Хоёулаа бүжиглэх үү, багш аа? хэмээн гэнэт би өөрийн мэдэлгүй хэлчихсэн байв.
-Үгүй, чи юу гэнэ вэ? Бүжиглээгүй хэдий удсан гэж бодно гэснээ, -Үгүй, ер нь яагаад болохгүй гэж? гэлээ.

Түүнийг босоход би тэдний дискэн дундаас уянгын ая сонгож, хөгжим тавиад түүнд дөхөж оч­лоо. Тэрбээр алтан бөгжөөр гангалсан гоё цагаан гараа миний мөрөн дээр тавихад би түүний бүсэл­хийнээс тэв­рэхдээ дур сэрэл эргэлт буцалтгүй намайг эзэмдэж байгааг мэдэрлээ. Миний хуруу зөөлхөн сэвсгэр ягаан халаатны цаа­наас нарийхан бүсэлхийний бүлээн дулааныг мэдэрч ихэд таатай байв.

Халаатны энгэр бага зэрэг задарсан байх агаад түүний гайхамшигт сэргэр хөх хараанаас минь мултарсангүй. Тэрбээр миний гөлрөн ширтэхийг ан­заараад эв хав­гүй инээмсэглэж, энгэрээ битүүлэх гэж яарахдаа надад хамаг биеэрээ наалдаж орхив. Бидний харц мөргөлдөх тэр үест хоёр гар минь өөрийн эрхгүй түүнийг өөртөө чанга гэгч нь нааж орхилоо. Нэг ч үг хэлэлгүйгээр би түүний уруул дээр нь үнсэх­дээ түүнийг эсэргүүцэн хашги­чих байх, тэгээд л гутамшигтайгаар гэрээс нь хөөгдөх байх даа гэж хүлээж байв. Гэвч ямар ч эсэргүүцэлтэй тулгарсангүй. Харин ч эсрэгээрээ тэрбээр надтай хариу үнсэлцэхэд би түүнийг илүү тачаангуй халуунаар ахин үнслээ. Тэрбээр хормын төдийд миний цээжнээс барьж байгаад,

-Сонсооч, хүлээж бай. Бид чинь юу хийж байна вэ? Би нөхөртэй хүн. Бас чи миний шавь шүү дээ гэв.

Гэвч тэр дороо биеэ сул тавьж, миний үнсэлтэд ахин хариулав. Түүний гоёхон нарийхан гар миний нуруугаар тэвэрч, хэл нь ам руу гулсан орохыг би мэдэрлээ.

“Одоохон түүнийг нөхөртэйгээ хэрхэн хайрлалц­даг болохыг нь мэ­дээдхэе” гэсэн адын бодол толгойд орж ирээд, үүнээсээ болоод хоолой хатчих шиг болов.

Би түүний памбагар, шүүслэг, бал бурам шиг уруулыг озон үн­сэж, хэлээрээ түүний улам хурдан хөд­лөх хэлийг тэмтэрч эхэллээ. Тэрбээр нүдээ анин зогсоод миний хэлээр тоглож байхдаа гар нь доош гулсаж, өгзөгийг минь илж байгаа нь надад мэдрэгдэв. Тэгснээ уруулыг минь орхиж төд удалгүй түүний халуухан хэлийг чихэн дээрээ байхыг мэдрэв. Тэрбээр чихийг минь хэлээрээ эргүүлэн тойруулж улмаар нүх рүү хэлээ оруулав. Миний гар түүний нурууг илбэж улмаар доошилсоор…

Халаат­ны цаанаас 37 настай үзэсгэлэн­тэй багшийнхаа зөөлхөн, дулаахан, боловсорч гүйц­сэн, цагаан бас сайхан бие цогцсыг ихэд баяр хөөртэйгээр илж таалан байлаа. Би зовнин байж түүний бондгор өгзгийг базахад түү­ний хэлний хөдөлгөөн улам эрчимжиж байгаа нь мэдрэгдэв. Улмаар гараа халаатны доо­гуур оруулж, дур хүсэлдээ шатан байж нүц­гэн гоолиг хөлийг нь илж, улмаар до­тоож­ных нь завсраар өгзгийг нь илэн байж хариу хэлээрээ тоглож эхлэв. Түүний гар хүзүүг минь ороож, тэрбээр биеэрээ улам наалджээ. Түүнийг ямар дотоож өмссө­нийг ойлгохыг хичээх авч бидний тачаан­гуй үнсэлт үүнд анхаарлаа төвлөрүүлэхэд минь садаа болж байлаа.

Гар минь гулссаар умдагны хавьцаа дотоожинд нь хүрэв. Тэнд хэдийнэ чийг даажээ. Уруул минь түүний хүзүүнд шүргэхэд тэрбээр аяархан дуу алдав. Би түүний цагаахан арьсны шим шүүсийг шуналтай нь аргагүй сорж эхлэв. Гар халаатан доороос гарч ирээд түүний цээжийг илбэж эхлэв. Уруул улам доошилсоор цээжин дээр нь ирээд алтан гинжинд тээглэв. Хуруунууд минь эв хавгүй гэгч нь халаатны бүсийг тайлж энгэрийг задгайллаа. Гайхалтай дүр зу­раг. Үүлэнсолонго багш үгээр хэлэ­хийн аргагүй үзэс­гэлэнтэй, тачаангуй ха­раг­дах агаад түүний сэвсгэр бие нь халуу шатаж байлаа. Тэрбээр хар өнгийн дотуур өмд өмссөн агаад гурван размерийн бололтой сэргэр хөх нь бариу хөхөвчний цаанаас үзэсгэ­лэн­тэйеэ бултайн байлаа.

Би түүний халаатыг бүрмөсөн тайлж хаяад хөхөнд нүүрээрээ шумбачихав. Түүний амьсгал дээрдэж, үе үе дуу алдан толгойг минь цээжиндээ шахан бариад үсийг минь илж эхлэв. Дараа нь тэрбээр намайг гэнэт түлхээд буйдан руу чиглүүлэв. Хар дотуур хувцастай, том хөхтэй, хайр энхрийллээр дүүрэн тэрбээр үнэхээр сайхан харагдаж байлаа. Би буйдан дээр хэвтэхэд тэр миний дээрээс суулаа. Хуруугаараа цээжинд минь зөөлхөн хүрээд цамцны минь тов­чийг донжтой нь аргагүй тайлж эхлэв.

Тайлж дуусаад энгэрийг минь задгай­лан надад наалдав. Энэ агшинд би хө­хөвчин доторх түүний үзэсгэлэнтэй хөх нь миний дээр боловсорч гүйцсэн шүүслэг хоёр жимс шиг бөнжигнөн байснаа цээжин дээр минь унаад ирэхийг харж амжив. Түүний уруулыг би хү­зүүн дээрээ мэ­дэрлээ. Түүний халуухан тансаг үнэртэй амьсгал нүүр, уруул, цээжийг минь төөнөж байлаа. Тэрбээр хүзүүг минь үнсэж шимэн улаан ором, уруулын будагны мөр үлдээж байлаа. Халуухан хэл нь биеийн минь хэсэг бүрийг нойт даалган долоож байх нь мэдрэгдэнэ. Тэрбээр улам доошил­соор. Уруул нь цээжинд минь наалдаж, хэлээрээ хөхний минь товчийг ирвэгнүүлж эхлэв. Би өөрөө ийм сайхан таашаалаас болж гийнаж эхлээд түүний амтат цагаахан мөрийг илж, хөхөвчнийх нь мөрийг орол­дон нэг татаж, нэг тайлж байлаа. Нойтон хэл нь гэдсэн дээгүүр гулгаж, халуухан мөр үлдээж байв.

Гоёмсог гар нь өмдөн дээр минь очиж, бүсийг минь шаламгай гэгч нь тайлаад цахилгаан буулгахыг би мэдрэв. Дараа нь өмдийг минь өвдөг хүртэл шувтлаад төдөлгүй хажууд хэвтэж ахин уруулыг минь үнсэн хэлээ аманд оруулав. Нэг гараараа гэдсийг минь, дотоож­ны резинийг сөхөж гараа оруулав. Илдийг минь эхлээд аажуухан дараа нь эрчимтэй­хэн энхрийлж эхлэхэд би уруул хэлийг нь улам хүчтэй озож эхэллээ. Нэг хөх нь цээжийг минь таатай нь аргагүй гижигдэнэ. Дараа нь тэрбээр өндийж гараа дотоожноос минь аваад доош мөлхөв.

Ихэд болгоомж­той, бас донжтойгоор ялимгүй хазлан байж эрхтэнийг минь до­тоожны цаанаас үнсэж, хэлээрээ долоож эхлэв. Дур сэрэл минь хичнээн хөдөлс­нийг үгээр хэлэхийн аргагүй. Тэрбээр гараараа до­тоожийг өвдөг хүртэл нь шувтлаад...