Төмөр уг нь дээд боловсролтой төлөв эр л дээ. Түүний амьдрал гэнэт орвонгоороо эргэнэ гэж хэн санах билээ. Тэр түүх нь тэрүүхэндээ тун сонин авай. Цэвэр тохиолдлоор гэхэд бараг болох талтай. Тэгэхдээ сэтгэлзүйчид чухам юу гэж үзэхийг хэн мэдлээ. Нийслэлийн нэгэн Мэргэжлийн сургалтын төвд багш байснаа гэнэт таксигаар амьдрал ахуйгаа болгохоор шийдсэн хэрэг л дээ. Хоёр өрөө байртай, хоёр хөөрхөн хүүхдийн эцэг, хэрдээ л аятайхан ханьтай гээд эр хүнд байх ёстой болгон уг нь түүнд байсан бөлгөө.
Гагцхүү багшийн цалин л багадаж санагдахаар тийм шийдвэр эхэндээ гаргасан гэхэд хилсдэхгүй юм. Ингээд амьтан ах, дүүгээс мөнгө зээлээд урьдчилгаа төлөн байж нэгэн такси үйлчилгээний компанитай гэрээ хийгээд гараад өгчээ. Ерээд оны эхээр бараг толгойтой бүхэн жолооны курст явж байхад дууриагаад жолооч болж орхисон ч өөрийн гэх унаагүй явсаар өнөөг хүрчээ. Төрсөн дүүгийнхээ машинаар хагас, бүтэн сайнд салхинд гарах маягаар хэрдээ л гайгүйхэн жолоо мушгидаг болчихсоныг нь ч хэлэх хэрэгтэй. Такси компанитай байгуулсан гэрээ ёсоор бол мэдээж өдөрт тодорхой тооны орлого тушаагаад, үлдсэнээр нь амьдралаа залгуулан мөн л тодорхой хугацааны дараа өөрийн болгоно гэсэн үг юм. Шинэхэн таксигаа барьж аваад, “Алтан шар зам”-аа ерөөгөөд гарч өгчээ. Есөн шидийн хүмүүс л гараа өргөх юм гэнэ.
Найз нарынхаа зөвлөгөөний дагуу дастлаа согтуу галзуу юм уу хэсэг бүлэг залуус авахгүй байхыг хичээж явав. Эхний өдөр болохоор сонирхолтойг ч хэлэх үү, зарим нэгэнтэй нь гангар гунгар гэсээр замаа амархан хороох ажээ. Анхны үйлчлүүлэгчийнхээ төлбөр болох хөх халзан мянгатаар ламаар аравнайлуулсан даллагын саваа мялаажээ.
Голдуу л улс төр ярьсан монголчууд байх юм гэнэ. Тэдэнтэй өөрийн дуртай сэдвээр ярьсаар, заримтай нь санал солилцон, ганц нэгтэй нь маргасан шиг явах ч сонирхолтой гэж юүхэв. Үд өнгөртөл давхиад нэгэн аятайхан газар хоол идэж аваад давхиж гарчээ. Өдөр амархан өнгөрч үдэш ч болоод иржээ. Такси компанид өгөх мөнгөө хийчихсэн болохоор санаа зовох зүйлгүй болоод иржээ. Үлдсэн нь халаасанд орох юм чинь банкаа сайн дүүргэж авахад л болох нь тэр байлаа. Ёсоор болгожээ. Үдэш болохын хэрээр үйлчлүүлэгчид нь өөрчлөгдөх хандлагатай болжээ. Яг тэр үед тэгж таарсан уу, баасан гараг тул тэгсэн үү халамцуу хүмүүс гараа өргөх нь олшрох төлөвтэй болжээ. Гэвч нүдэн багцаагаар ажиглаад бололцооны нөхдийг авч байлаа.
Ээлжит үйлчлүүлэгчээ “Саппоро”-гийн тэнд буулгаад хөдөлтөл нэгэн өсвөр насны охин гараа өргөсөн байна. Санамсаргүй авч орхижээ. Чухам бурхан илгээсэн үү, буг явуулсан уу, хэн мэдэх билээ. Нэлээд нүүрэмгий бололтой охин байжээ. “Дүү охин, хаана хүрэх вэ?” гэвэл “Хаана ч хамаагүй” болоод явчихаж. Бага зэрэг гайхсан авч бас ч гэж тоглож байгаа юм болов уу гэж бодоод хариу тоглох гэснээ болив. “Тэгээд чухам хаана хүрэх юм бэ?” хэмээн лавлавал, “Яармаг” гэх нь тэр. Хэлснээр нь явжээ. Гэнэт охин “Ах аа, тамхилаач?” гэхийг сонсохуйяа амнаас нь эхүүн үнэр үнэртжээ. “Ийм жаахнаасаа тамхи татаж болж байгаа юм уу?” гэж асуугчаа аядаад хүслийг нь биелүүлжээ.
Байдлыг ажвал бүр архаг тамхичин бололтой, уушгилж байгаа энэ тэр нь цаанаа л өөр байж. Тэр тамхиа татан, Төмөрөө жолоогоо мушгисаар Яармагийн дэнжид гараад иржээ. Яармагийн сургуулийн хавьцаа ирээд одоо хааш явахыг лавлавал “Ингэсхийгээд зогс доо” хэмээн их л додигор байх юм гэнэ. Хэлснээр нь зогсвол охин суугаад байжээ. “Ахын дүү төлбөрөө хийгээд буухгүй юм уу?” гэтэл “Мөнгө байхгүй” гэсэн байна. Гэнэт уур нь хүрээд ирсэн боловч биеэ бариад “Тэгээд яах болж байна даа?” гэхүй дор “Яасан ч яах вэ” гэх нь сонсогджээ. Төмөрөө эхлээд бүр гайхаж хоцорчээ. Тэгээд зогсоод байлтай биш. “Яасан ч яахав гэдэг чинь юу гэсэн үг вэ?” хэмээн тодруулах аядав. Охин “Яахав дээ, тохирчих уу?” гэсэн аж. Бүр цагаандаа гарсан бололтой байх юм гэнэ. Туршлагатай хүн түүнийг нь мэдрэлгүй яах билээ. “Тохирно гэдэг чинь юу гэж байгаа юм?” “Тохирохыг л хэлж байна ш дээ. Тантай нэг “унтчихъя”. Тэгээд болох уу?” гэх нь тоглож, шоглосон шинжгүй байжээ. Хэрэг бишдээд явчихжээ. “Тэгээд хаана унтах юм бэ?” хэмээвэл “Голын эрэг дээр ч болно ш дээ” гэх нь сурсан дадсан шинжтэй байж. Яг энэ үед Төмөрт нэг ёрын бодол ороод иржээ. Орь залуу охиныг нэг үзчихсэн ч яадаг юм гэж бодогдонгуут жолоогоо эргүүлсэн байна. Тэгж байхдаа охиныг ажвал тоосон шинжгүй харагджээ. Юу л болвол болог гээд Туулын эрэг рүү давхичихаж. Хүний хөлөөс нэлээд зайдуу гараад хэсэг бургасны хавьцаа зогссон байна. Зуны дулаан цаг болохоор даарч бээрэхийн зовлон байсангүй. Янзыг нь үзэхээр шийдээд “За, болох уу?” гэвэл охин толгой дохижээ.
Харанхуй болохоор тэр хавиар хүн амьтан ч харагдсангүй. Цагаан футболк, жинсэн богино банзалтай зэгзгэр шар охиныг бугуйгаас нь өөр рүүгээ аажуухан татвал өндийсхийгээд хүрээд ирсэн байна. Өвөр дээрээ суулгаад өгзөг, бөгсийг нь илэн озвол дуу алдаад хэлээ өгчээ. Нарийхан бяцхан хэлийг нь хөхөнгөө цамцыг нь тайлж орхитол охин бусдыг нь өөрөө тайчаад цээжинд нь наалдчихжээ. Нялх балчир охины халуун дулаан бие төөнөөд ойрд, бараг ойрын хэдэн жил гэрийн “бор”-оосоо өөрийг “нухаж” үзээгүй санагдаад биеэ барих чадвараа ч алджээ. Бэлэн бор нь ч өмдөө цоолох нь холгүй босч тонгочиж гарчээ. Өрөөсөн гараараа өмдөө доошлуулаад охины дээр гарсан байна. Үсрээд л хорь шүргэж яваа гэлтэй охин хоёр хөлөө алцайгаад хүлээн авах нь хэзээ язааны ч юм шиг санагдалгүй яахав. Ямар ч байсан үзэх ёстой юмыг хангалттай үзсэн нь илт байв. Юм орохыг юман чинээ бодолгүй бөгсөн биеэ тэрүүхэнд нь займчиж гарчээ. Халуухан юм болсон байна. Секс, тэр дундаа тохиолдлын явдал ийм сонин байдгийг бараг мартсан байлаа. Хуучин, залуудаа хааяа нэг үздэг байсан зүйл нь бүр тодроод ирсэн гэнэ. Эхнэртэйгээ хааяа хийхдээ бараг хагас цаг зардаг байсан бол тэр явдал түүний хажууд “жирэн год” байсан гэхэд болно л доо. Тэгсэн хэдий ч сайхан санагджээ.
Шинэ шөл уучихсан юм шиг, тамир тэнхээ ч нэмэгдэх шиг болжээ. Гэтэл адал явдал дуусаагүй байжээ. Их зальтай охин байв гэнэ. Босоод хувцаслах зуураа үг хаяад амжжээ. “Агаа, арай ингээд явчих юм биш биз” гэх нь нэг л адтай санагдсаныг хэлээд яахав. “Тэгээд яах болж байна?” гэвэл “Надад мөнгө хэрэгтэй байна” хэмээн үнэн голоосоо хэлжээ. “Чи харин надад мөнгө төлөх ёстой биш үү? Би өр цайрч байна гэж ойлгож байгаа ш дээ” гэвэл “Өр цайрдагаа цайрсан ч үлдэгдэл гэж нэг юм бий ш дээ” гээд салах янзгүй болоод иржээ.
Аргаа бараад, дээр нь цохичихсондоо бантаад 10 мянган төгрөг сарвайвал аваад, “Намайг Яармагийн зам дээр буулгачихаарай” гэжээ. Охиныг замд буулгаад хотынхоо төв рүү хүлгийн жолоо залав. Санаандгүй яваад “сайхан юм” үзчихсэн тул 10 мянган төгрөг ч яамай санагдалгүй яахав. Гүүр өнгөрөөд төв зам руу ороод иртэл нэгэн өндөр бүсгүй гар өргөн зогсч байлаа. Хайлаастын задгай гэх газар хүрэх юм гэнэ. Багцаалдвал 10 гаруй мянган төгрөг гарах мэт санагдсан учраас баяртай суулгаад хөдөлжээ. Бүсгүй их л албаны бололтой юм ярин явах аж. Хаана ч болсон юм нэг семинарт суугаад ядарч оройтсон бололтой юм. Хааяа эвшээн барин ам хамхилгүй ямар нэгэн юм ярьсаар Хайлаастад хүрээд иржээ. Харанхуй зам руу оруулаад давхиад байжээ. Бараг уулын оройд гарч ирээд үнэхээр нэг задгай хашааны дэргэд зогсоогоод “Би одоохон гэрээсээ мөнгө аваад ирье. Манайх энэ. Хэд гарав?” гэжээ.
“Шалихгүй дээ, 15 мянган төгрөг гарлаа” гээд хүлээгээд хоцорчээ. Өндөр бүсгүй ор сураггүй болжээ. Хүлээж цөхөөд хэд сигналдсан ч гэрээс хэн ч гарч ирсэнгүй. Болохоо ч байх шиг санагдсанд тэр айлд оржээ. Өвгөн, эмгэн хоёр ачтайгаа бололтой гурвуулаа оройн хоолоо идээд сууж байх юм гэнэ. Болсон явдлаа яривал “Ёстой мэдэхгүй, хүүхээ. Энэ задгайд манайхаас өөр айл байдаггүй юм. Хашаа хойгуураа нэг завсартай л даа. Түүнийг мэддэг л хүн бололтой” гэцгээжээ. Анхны өдрөө анхны хулхидалттай ийн таарах нь тэр. Ер нь таксины байтугай ердийн жолооч нарт ч тааралддаг зүйлийн хамгийн адтай хоёр нь ийнхүү таараад авсан нь зүй ёсны шахуу хэрэг байлаа. Хэдий урамгүй ч буцахаас яалтай билээ. Жаахан хамжааргатай байхгүй аваас болохгүй нь дээ гэх бодол толгойд нь хургаж авай. Замдаа хэдэн хүн дайгаад компанийнхаа мөнгийг өгөөд хоолны хэдэн юм өвөртлөөд харьжээ.
Хариад ганц л юмнаас айж байлаа. Түрүүчийн охиноос өвчин авчихаагүй байгаа гэсэн айдас тийнхүү сэтгэлийг нь зовоож асныг хэлээд яахав. “Өдөржин машинтай яваад ядраад байна. Сураагүй болохоор хэцүү юм” гэх зэргээр шалтаг тоочоод гэргийдээ ойртохгүй хоёр, гурав хоновол ямар нэг сэжиг ажиг тохиогоогүй нь нэг талаар аз бололгүй яахав. Орь залуудаа нэг удаа “шар медаль” зүүж байсан нь санагджээ. Эр хүний хамаг сүр сүлдийг авчихдаг айхавтар өвчин байдаг шүү. Доогуур үргэлж нойт оргиод амар заяа үзүүлэхгүй. Байнга идээ бээр цуваад байхаар бусад юм ёстой орхигддог юм билээ гэх зэргээр бодмогшлоод мартжээ. Төмөр хэдэн өдөр элдвийг бодолгүй давхисныг хэлэх хэрэгтэй. Тэснэ, тэснэ гэхэд яаж тэсэх вэ гэхээр нэгэн явдал наймдугаар сарын эхээр тохиосон байна. Нэгэн ням гарагт өглөө эртхэн гараад жирийжээ. Яагаад ч юм дотроо “Төмөр замчдын баяр Хонхор өртөөнд болох юм гэсэн. Яаж ийгээд үзчихдэг ч юм бил үү?” гэж боджээ. Гэхдээ эхлээд хэдэн төгрөг олох хэрэгтэй байв. Тэгээд Хонхор явж баяр үзээд буцахдаа хэдэн хүн авчиръя хэмээн товлоод давхижээ. Боломжийн хэдэн “юм” олчихоод гарах гэснээ юутай ч дахиад нэг тойрчихоор шийдээд Дуурийн театрын өмнүүр давхиж явтал гуч орчим насны гунхсан сайхан бүсгүй гараа өргөжээ. Суулгаж аваад хаачихыг нь асуувал “Хаачихаа ч мэдэхгүй байна. Хаашаа ч хамаагүй яваач” гэжээ. Хачирхсанаа гэнэт санаа аваад...
